De Assumtione Beatae Mariae Virginis

(Extracted from Voragine's Legenda Aurea, Lipsiae, 1850, pp. 504-26.)

 

1. Assmntio beatae virginis Mariae qualiter facta sit, ex quodain libcllo apocrypho, qui Johanni cvangolistac adscribitur , edocctur. Apostolis namquc ob pracdicationis gratiam divcrsas mundi subeuntibus regiones virgo beata in dorao juxta niontem Sjon posita dicitur remansissc omniaquc loca filii sui, scilicet locuin baplismi, jejunii, orationis, passionis, sepulturac, rcsurrcctionis et adscensionis, quoad vixit, dcvotionc sedula visilavit et, secnndum quod ait Epjphanius, XXIV aiinis adscensionem iilii sui supervixit. Referl cigo, quod bcala virgo, et quando Christum coiiccpit, crat [505] annoruat XIV et in XV ipsum peperit et vixit cuni eo annis XXXIII et post mortem Christi supervixit XXIV Annis et secundum hoc, qnando obiit, erat annonim LXXII. Probabiliter tamen videtur, quod alibi legitur, ut XII annis filio supervixerit et sic sexagenaria sit assumta, cum sipostoli totidem annis pracdicaverint in Judaea et circa partes illas, sicut ecdesiastica tradit hystoria. Die igitur quadain duin in filii desiderium cor virginis vchementer accenditur, aestuans animus commovetur et in exteriorera lacriraaruin abundantiam excitatur, cumque ad tempus subtracti fili quanimiter non ferret subtracta solatia, ecce angelus cuin multo lumine eidem adstilit et reverciiter utpote sui matrcm domini salutavit. Ave, inquit, benedicta Maria suscipices benedictionem illius, qui mandavit salutem Jacob. Ecce autem rainum palinae de paradiso ad te dominam attuli, quein ante feretrum portare jubeas, cuin die tertia de corpore assuracris, nain tuus filius te matrein reverendam exspectat. Cui Maria respondit: si inveni grutiam in oculis tuis, obsecro, ut nomcn tuum mihi revelare digneris, sed hoc peto instantius, ut filii et fratres inci apostoli ad me pariter congregentur, ut eos, antequam moriar, corporalibus oculis vidcain et ab iis sepelin valeam et ipsis pracsentibus spiritum Deo reddain. Hoc iterma peto et obsecro, ut anima raea de corpore exiens nullum spiritum teterrimnm videat nullaqne mihi Sathanae potestas occurrat. Cui angelus: cur scire dcsideras, domina, noraen meura, quod adinirabiie est et magnuin? Ecce autem onines ad te venient hodic et congregabuntur apostoli, qui nobiles tibi exhibebunt exsequias funeris, et in eorum conspectu spiritum exhalabis. Nain qui olim prophetam de Judaea in Babylonem in crine attulit subito, ipse procul dubio ad te apostolos adducere potcrit in moraento. Malignura autera spiritura vidcre cur ractuis, cum caput ejus omnino contriveris et spoliaveris ipsuni suae imperio potestatis? Fiat tamen voluntas tua, ut ipsos non videas. His dictis angelus cum multo lumine coelos adscendit, palma autcin illa nimia claritatc splendebat et erat quidem virgae viriditate consimilis, sed folia ipsius ut stella raatutina fulgebant. Factuin est autein, dum Johannes in Epheso praedicaret: coeluin repente intonuit et nubes candida ipsuiu sustulit ac raptum ante Mariae januas collocavit percutiensque ostiuin interius introivit ac rcverenter virgo virgincm [506] salulavit, Quein felix Maria couspiciens veheinenter obstupuit et prae gauclio iacrinias contincre nequivil dixitque: iili Johanues, niemor csto verborum magistri tui, quibus me tibi matrem et te milii tu filium commendavit. Ecce a domino evocata debitum humanae couditiouis exsolvo ac corpus nieum tibi cura sollicila commendo. Audivi cum, Judaeos inusse cousilium diceutcs: exspectemus, viri fratres, quoadusquc illa, quae Jesum portavit, subeat mortera, et corpus ejus coutinuo rapiemus ac injectum ignibus comburemus. Tu igitur hanc palmam deferri facies ante feretrum, cum corpus meum duxeritis ad sepulchrum. Dixitque Johaunes: o utiuam hic essent omues apostoli fratres mei, ut deccnter tihi parare possemus exsequias et exsolvcre laudes dignas. Haec illo dicente omucs apostoli de locis, iu quibus praedicabant, a nubibus rapiuntur et ante Mariae ostium collocautur, qui videntes se ibidem iusimul cougregatos mirabantur dicentes: quaenam causa est, propter quam nos hic dominus insimul congregavit? Johannes igilur ad eos exit et domiuam de corporc rccessuram praedixit et addidit dicens: videte, fratres, ne, cum obierit, aliquis eam defleat, ne hoc videns populus conturbetur et dicat: eccc isti quomodo timent mortem, qui tameu aliis pracdicant resurrectionem. Dionysius Pauli apostoli discipulus in libro de divinis nominibus hoc idem asserit, apostolos scilicct in dormitione virginis convenisse et se similitcr interfuisse ac unumqucmquc in laudem Christi et virgiuis sermouem fecisse. Ait enim sic loquens ad Hierotheum: nos, ut nosti et ipse, et multi sauctorum nostroruui fratrum cum convenissemus ad visionem corporis vitae priucipis ct quod Deum susceplt, aderat autem et frater Dei Jacobus et Pelrus et summa et perfectissima theologorum summitas PauIus. Postea visum est, ut universi Hierarchae laudarent, sicut unusquisque erat sufficiens, iufinitac virtutis bouitatcm thearticae inlimitatis. Hace Diouysius. Cum autem beata Maria omnes apostolos congregatos vidisset, dorainum keucdixit et in medio corum ardcutibus lampadibus et iucernis consedit. Circa voro horam noclls tertiani Jesus advenit cum angelorum ordinibus, palriarcharum coelibus, uiartirum agmiuibus, coufessorum acic virginuraque choris et nute thronum virginis acics ordinautur et dulcia cantica frequentantur. [507] Quales antem exsequiae ibidem celebratae sint, ex praetlicto libello, qui Johanni adscribitur, edocetur. Nam ipse prior Jesus imjieavit et dixit: veni, elecla luea, et ponam te in thronum meum, quia concupivi speciem tuam. Et illa: paratura cor meum, domine, paratuin cor meum. Tunc omnes, qui cum Jesu venerant, dukiter intonant dicetites: haec est, quae nescivit torum in delictis, habebit fructum in refectione animarum sanctarum. Ipsa autem die semetipsa cecinit dicens: beatain me dicent omnes generaliones, quia fecit mihi mana, qni potens est, et sanctum nomen ejus. Tunc cantor omnibus intonavit dicens excellentius: veni de Libano, sponsa, veni de Libano, coronaberis. Et illa: ecce venio, quia in capite libri scriptnm est de me, ut facerem volnntatem tuani, Deus, quia exsultavit spiritus meus in le Deo salutari meo. Sicque Mariae anima de corpore egreditur et in ulnas filii advolavit fuitque tam a dolore carnis extranea, quam a corruptione exstiterat aliena, dixitqne apostolis dominus: corpus virginis matris in vallem Josaphat deferte et in monumeiito novo, quod ihidem invenietis, illud recondite et me ibidem triduo, donec ad vos redeam, exspectate. Statimque eam circumdederunt flores rosarum rosei, scilicct coetus martirum, et lilla convalliura, agmina scilicet angelorum, confessorum et virginum. Post eam apostoli clamitant dicentes: virgo prudentissima, quo progrederis? Eslo nostri memor, doraina. Tunc ad concentnin adscendentium coetus, qui remanserant, admirati concile obviain processerunt videntesque regem suum feminae animam in ulnis propriis bajulantem illamque super illum innlxam obstupefacti clamare coeperunt dicentes: quae est ista, quae adscendit de deserto deliciis affluens innixa super dilectum suum? Quibus concomitantes dixerunt: ista est speciosa inter filias Jerusalem, sient vidistis eara plenam caritate et dilectione. Sicque in coelum gaudens suscipitur et a dextris filii in throno gloriae collocatur, apostoli autem viderunt ejus animara tanti esse candoris, ut nulla mortaliuin lingua posset elari. Tres autem virgines, quae ibidera erant, cura corpus ejus lavandi gratia exspoliassent, tanta statim corpus claritate resplertduit, ut taiigi quideui ad lavandum posset, videri autem non posset: tamdiu autera lux illa ibidera resplenduit, donec corpus a virginibus lotum fuit. Apostoli autem corpus ejus reverenter cepeiunt et super feretrum posucrunt dixitque Johannes Petro: hanc palmam antc fcietrum, Petre, portabis, quia dominus nobis te praetulit ct suarum ovinm [508] pasloreiu et priiicipcm ordiiiavit. Cui Petrus: hanc potius portare te conveuit, quae virgo a domino es electus, et dignum est, ut paluiam virginis virgo ferat. Tu super pectus domini recunibere nicruisti et exinde sapieutiae et gratiae plus cactcris fluenta portasti, et justuin videtur, ut, qui a filio recepisti plus muncris, impendas virgini plus honoris. Tu igitur portare debes hanc palmam luminis ad exsequias sanctitatis, qui polatns es poculo lucis de fonte perpetuae claritatis, ego autem portabo cum feretro sanctum corporis, cacteri autem fratres nostri circmndantes feretrum referant laudes Deo. Paulus autein dixit et: et ego, qui miiumus vestrum omnium suum, portabo tecum. Elevantes itaque Petrus et Paulus feretrum, Petrus inccpit cantare ac diccre: exut Israel de Aegypto alleluja. Caeterl autcin apostoli cantus dulciter prosequuutur, dominus autem feretrum et apostolos nube praetexit ita, quod ipsi non videbantur, sed tantuni eorum vox audiebatur. Hucrunt et angeli cum apostolis concinentes et terram totam sonitu inirae suavitatis replentes. Excitati omnes ad tam dulcem sonum et melodiam de tivitate velocius exeunt et, quidnam hoc sit, diligenter sciscitaiitur. Tunc exstitit, qui diccret: Mariam illam discipul Jesu efferunt mortuani, circa illain hauc, quam auditis, concinunt melodiam Tunc ad arma concurrunt et se mutuo hortabantur dicentes: venite, omnes discipulos occidamus ac corpus illud, quod seductorem illuni portavit, ignibus comburamus. Princeps autem saceldotum hoc videns obstupuit et ira repletus ait: ecce tabernaculum illius, qui nos et genus nostrum conturbavit, qualem gloriam nunc accipit. Et hoc dicens inanus ad lectum misit volens ilhid evcrtere et ad terrain deduccre. Tunc nianus ejus subito ambae aruerunt et lectulo adnaeserunt, ila ut ad Iccluluin inanibus penderet et nunio crucian vexatus laracntabiliter ejularet, reliquus autem populus ab angelis, qui crant in nubibus, caccitalc percussus est. Princeps autem sacerdotum clainabat dicens: sancte Petre, in hac tribulatione me non despicias, sed pro me, obscero, ad dominum preces fundas, memor enun debes esse, lualitcr aliquando tibi adsliti et qualiter te accusante ancilla ostiaria excusavi. Cui Petrus: in obscquiis dominac nostrae inipcditi sunius et curationi tuac intenderc non valemus, verunitamen si in dominuni nostrum Jesuin Christuin et in hanc, quae ipsuin gcnuit el portavit, credidcris, spero, quod continuo sanitatis beneficio potieris. Qui respondil: ciedo, dominum Jesum verum cssc lilium ici et lianc sacratissimam niatrem ejus, slalim- [509] que a feretro luanus pjus solnlae sunt, sed lainen in brachiis admc ariditas reniansit et dolor vehcinens non rccesserat, dixitque ei Petriis: osculare ferctrum et dic, credo in Deum Jesum Christum, quem ista in utero portavit et post partum virgo permansit. Quod cum fecisset, continuo prislinac est redditus sanilati dixitquc ei Petrus: accipe hanc palmam de raanu fratris nostri Johannis et ponas eam super populum excaecatum, et quicunque crederc voluerit, recipiet yisuni, qui autem credcre noluerit, vidcre non poterit in aeternum. Mariam autem portantes apostoli in monumento posucrunt et juxta inud, ut dominus jusserat, conscderunt, tertia autem die veuicns Jesus cum mulliludine angelorum ipsos salutavit dicens: pax volis, qui responderunt: gloria tibi Deus, qui facis mirabilia magna solus. Et dixit apostolis dominus: quid graliac et honoris vobis videtur, ut mcae nunc conferam gcnetrici? El ilit: jusluiu videlur, domine, servis tuis, ut, sicut tu devicta morte regnas in saecula, sic tuae resuscites matris corpus, Jesu, et a dextris tuis colioces in aeternum. Quo annuente Michael archangelus continuo amuit et Mariae animam corain domino praesentavit. Tunc salvator locutus est dicens: surge proxima mea, columba mea, tabernaculum gluriae, vasculuin vitae, templum coeleste, ut, sicut per coilum labem non sensisti criminis, sic in sepulchre solutionem corporis minimc patiaris. Statimque aninia ad Mariae accessit corpusculuni et de tumulo prodiit gloriosum sicque ad aethcreum assuinitur thalainura comitante sccum muititudine angelorum. Thomas autem cum abesset et rediens credere recusarct, subilo zonam, qua corpus e praecinctum luerat, ab acre recepit illaesain, ut vel sic intelligeret, quod totaliter fuisset assunita. Hoc autem, quod praedictum est, totum illud apocryphum est, de quo Hieronymus in epistola sive sermone ud Paulum et Eustochium sicait: ulc sanc libellus vere apocryphus est censendus, nisi quo ad aliqua fide digna, quae videntur a sanctis approbata, quae sunt novcm, scilicet quod promissa sit et exhibita virgini oiunimoda consolatio, apostolorum omnium congregatio, sine dolore consuinmatio, scpulturae in valle Josaphat praeparatio, exscquialis devotio Christi et totius curiae coelestis obviatio, Judacorum persecutio, miraculorum in omni causa condccente coruscatio, in anima sunul et corpore assumtio. Forro alia multa sunt ibi posita potius ad siinulationem, quain ad [510] veritatein, ut, qnod Thomas non affucrit et veniens tubitaverit, et his similia, quae per se patent, quod sunt relinquenda potius quam asserenda. Vestimenta autem ipsius ad consolationem fidelium dicuntur in tuinulo remansisse, unde et de quadain parte ipsarura vestium talc rairaculum contigissc narratur. Cum dux Normannorum urbem Carnotensiura obsedisset, episcopus ilhius urbis tunicam beatae Mariae, quae ibidem servabatur. Nore vexilli hastae iraposuit et subsequente populo securus ad hostes exivit statimque omnishostllis exercitus amentia et caecitate percussus est stabatque totus corde tremulus et totus amino stupefaclus. Quod illi de civitate videntes divino judicio superaddunt et atrociter hostes caedunt, quod beatae Mariae pluriraum displicuisse probatur ex eo, quod protinus tunica illa disparuit ct visum continuo hostis rccepit. In revelationibus sanctae Elizabeth legitur, quod, dum ipsa Elizabeth quadain vice in spiritu capta esset, vidit in loco valde reinoto quoddam sepulchrum raulto luraine circumfusura et quasi speciem raulicris in eo, et circurastabat raultitudo angeloruni et post pusillum de sepulchro erepta est et in sublime cuin illa adstantiuin luultitudine elevata, et ecce in ejus occursum vir quidara de coelis admirabilis et gloriosus advenit, portans in dextra crucis vcxillura, et cura eo infinita millia angelorura, sicque eain alacriter suscipientes cum raagno concentu cain in coelos deduxerunt. Post modicuni vero lemporis Elizabcth angelum, cum quo saepe loquebatur, de praedicta visione interrogabat, qui respondens ait: ostensura est tibi in hac visione, quoinodo tain in carne quam in spiritu domina nostra in coclum assumta est. Dicit autem in usdem revelationibus sibi rcvelatum esse, quod post XL dics sui transitus in corpore sit assuiuta. Nain beata Maria secuiu colloqueus ait: post asccesionem dorami et tot diebus, quot sunt a die ascensionis usque ad diera raeac assuintionis, supervixi, onines autem apostoli dormitioni meae interfuerunt et corpus ineuiu reverenter sepulturae dederunt, sed XL die postmodum resurrexi. Cum autem Elizabeth cain interrogasset, utrum hoc manifestare vel celare deberet, dixit: uce carnalibus et incredulis revelanda, nec devotis et fidelibus abscondenda. Notandura est ergo, quod gloriosa virgo Maria assumta et exaitala est integraliter, honorabiliter, laclanter et excellenter. Assumta est cum integre in anima et corpore, sicul pic credit ecclesia. Quod quidem mulli sanctorum non soluni asserunt, sed etam hoc probare mullis ralionibus inolintur. Beinardi [511] enim ratio est, quoniam sanctorum corpus Deus pretiose sublimavit, ut puta Petri et Jacobi tam gloriose venerabilia reddidit et honore tam mirifico subliinavit, ut et ipsis deputetur locus eorum venerationi congruus et ad ipsa niundus properet unirersus. Si igitur Mariae corpus super terram esse dicatur et tamen nec devota frequentetur visitatione fidelium, sed ctiam nec cidcm locus deputetur honoris, nimirum videbitur Christus honorem materni corporis contenisisse, cum tamen super terram aliorum sanctorum corpora sic honoret. Hieronymus eliam dicit, quod XVlil cal. Seplembres Maria ad coclos adscendit, quod vero dicit de Mariae corporali assumtione, ecclesia potius eligit pic dubitare, quam aliquid tcmcre defmire. In sequcntibus credendum esse sic probat. Si non desunt, qui dicunt, in his, qui cum Christo resurrexerunt, perpetuam resurrectionem jam esse completam et nonnulli credant custodem virginis Johannem etiam glorificata carne gaudere cum Christo, cur id non magis est credendum de matre salvatoris? Qui enim dixit: honora patrein et matrem, et, non veni solvere legem, sed adimplere, profecto matrem suam super omnes honoravit, nec nos de beata Maria modo factuin ambiginus. Augustinus autem non solum hoc affirmat, sed etiam tribus rationibus hoc probat. Et prima quidem est carnis Christi et virginis unitas. Ait enim sic: putredo namque et vermis humanae est opprobrium conditionis, a quo opprobrio tum Jesus aiienus sit, Mariae natura cxcipitur, quam Jesus de ea assumsissc piobatur, Secunda ratio est corporis cjus dignitas, unde ait: thronum Bei, thalamum domini, tabernatuium Christi dignuin est ibi esse, ubi ipse est, tara pretiosum thesaurum dignius est coclo servari, quain terra. Tertia est virginalis carnis perfecta intcgritas. Ait cum sic: laetare, Maria, laetitia inenarrabili corpore et anima in Christo proprio filio cum proprio filio per proprium filium, nec sequi debet corrnplionis aerumna, quam nulla sccuta est tantum filiuin pariendo integritatis corruptio, ut sil semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia, sit integre vivens, quae omniumintegram perfectamque genuit vitam, sit cum illo, quem in suo gessit utero, sit apud iliuni illa, quae genuit, fovitet aluit illum, Maria Dei genitrix, Dei ministrix et servilrix. De qua, quia aliter sentire non audeo, aliud diecre nonpracsumo. Adhoc facit, quod ille egregius versificator ait: scandit ad acthera virgo puerpera, virgula jesse non sine corpore sed sine tempore tendit adessc, Sccundo laetanter. De hoc dicit Gerardus episcopus et [512] martir, in suis homeliis scilitet: hodie virginein heatani coen susceperunt laetaiiter, angeli gaudendo, archangeli jubilandu, llironi cxaltando, dominationes psallendo, principatus harmonisando, polestates citliarisando, cherubin et seraphin huinizando atque ad supernum majestatis divinae tribunal ducendo. Tertio honorabiliter, quia ipse Jesus et totus militiac coelestis exercitus eidera obviam venit. Unde Hieronymus: quis illud cogitare sufficiat, quam gloriosa hodie regina mundi proccssit, quanto devotionis altectu, tanto in ejus occursum coelestium legionum prodicrit multitudo, qnantis ad thronum canticis sit deducta, quam placido vultu, quain serena facie, quam divinis amplexibus a filio sit suscepta et super omnem creaturam exciltata. Idem: hodierna die credendum est, militiam coclorum festive genitrici Dei obviam advenissc eaiuque innenti lumine circumfulsisse et usquc ad Dei throimm cuin laudibus et canlicis spiritualibus pcrduxisse, coelestem quoqne Jerusalem militiain tunc ineffabili laetitia exsultassc et ')jucundain tam ineffabili curitate et omni gratulatione jubilasse. Quoniain festivitas haec, quae nobis hodie revolvitur Jiuuua, illis omnibus facta est continua, creditur quoquc, quod ipse salvator per se totus festivus occurrcrit et cum gaudio eam sccum in Ihrono collocaverit. Alias quoque non implesset, quod in lege ipse mandavit: honora patrem tuum et inatrem tuam. Hace Hieronymus. Quarto excellenter. Hieronjmus: hacc est dies, in qua usque ad throni celsitudinem intcmerata mater et virgo proccssit .atque in rcgni solio subliinata post Christum gloriosa resedit. Qualiter autcm in coclesti gloria sublimata et honorificata sit, ostendit beatus Gerardus in suis homeliis dicens: solus dominus Jesus Christus potest hanc magnificare, quemadniodum fecit, ut ab ipsa majestate laudcm continue iccipiat et honorem, angelicis stipata choris, archangelicis vallata turinis, thronorum hinc inde possessa jubilationibus, dominationum circumcincta tripudiis, principatuum circumsepta obsequiis, potestatum amplexcita plausibus, virtutum girata honoribus, cherubin circumstantiata hymnificationibus, scraplum undique possessa inchabilibus cantationibus. Usa quoque inclabilissima trinitas perenin tripudio sibi applaudit atque sua gratia in ca tuta redundante oinnes ciucm attcndcre facit. Apostoloruin splendidissimus ordo incrrabili laude cam extollil, martirum inultitudo oinnimode suppli- [513] cat tantae dominae, confcssonnn exeicitus innunierabilis continuum Bibi personat cantuiu, virginuui candidissima concio jugem clioream ad suara celebrat gloriam, invite etiam infernus sibi ululat et procacissimi daemones conclamant.2. Quidam clericus virgini Mariac devotus contra dolorem V vulrierum Christi eam quotidle per haec Terba quasi consolari studebat dicens: gaude, Dei genitrix, virgo immaculata, gande, quae ab angelo gaudium suscepisti, gaudc, quae genuisti aeterni luminis claritalcm, gaude, mater, gaude, sancta Dei genitrix virgo, tu sola mater innupta, te laudat omnis creatura et factura, genitrix lucis, sis pro nobis, quaesumus, perpelua interventrix. Hic cum nimio languore correptus ad extrema venisset, pavore perturbari coepit. Cui virgo apparcns dixil: cur, fili, tanto tiraore trepidas, qui totiens niihi gaudiura nuntiasti, gaude etiam tu et, ut aeternaliter gaudeas, vcni mecuni.3. Miles quidara potens valde et dives dum omnia bona sua indiscreta liberalitate dispergeret, ad tantam devenit inopiam , ut, qui consueverat raagna tribuere, jam inciperet minimis indigere. Habebat autem quandam uxorem pudicissimam et beatae Mariae valde devotam; appropinquante autem quadam solleninilale, in qua praedictus milcs multa donaria consueverat clargiri, cumjam, quod tribueret, non haberet, nimia confusione et verecundia dnctus, quousque praedicta transusset sollemnitas, desertum locum mocroris amicum expetiit, ut fortunac suae incommoda plangeret et verccundiam evitaret. Et ecce subito quidam equus valde terribilis terribiliorem habens sessorem ad eum acccssit, cujus sessor eum alloquitur et causam tantae tristitiac sciscitatur. Cui cum omnia, quae sibi contigerant, per ordinem enarrasset, ille ait: si mihi in niodico obtemperarc volueris, magis quam antea gloria et diviliis abundabis. Spondet ille principi tenebrarum se, quidqujd jusserit, libenler facturum, dummodo ipse sibi impleat, quae promiltit. Et ille: eccc pergens in domum tuam tali loco requiras et ibidem tot auri et argenti pondera, lot lapides pretiosos invenies, raihi autcni hoc facias, ut tali die huc uxorera tuani ad rae adducas. Sub tali promissione miles ad doraura revertitur et in loco, de quo sibi dixerat, quaerens orania reperit, quae praedixit. Quae inveniens mox emit palatia, largitur dona, redimit fundos, comparat servos, appropinquante vero die statuta uxorem suam vocavit et dixit: equum conscendite, quia aliquo longius mecum pergerc vos oportet. At illa tremens ac pavens et viri imperio contradicere non [514] praesuinens beatae Mariae devote se comraendavit et post vlrum allire cocpit. Cum auteui longius processissent et in via quandam occlcsiani invenissent, illa de equo descendens ecclesiam intravit viro exterins exspectantc. Dum vero beatae Mariae se devotc commendaret, illa subito obdonnivit et virgo gloriosa praedictae matronae in habitu et qualilate per orania similis de altari processit et foras exiens equum conscendit, malrona illa in ecclesia dorraientc et rcmanentc, vir autem suam uxorem essc arbitrans profectus est. Cum autem ad locum statufum venissent, ecce princeps tencbrarum cum impclu nimio vcniebat et ad locum fostinabat. et cum appropiuquasset, stallm ille infremuit et tremens ac pavens accedere non praesurasit dixitquc milili: inftdelissime liominum, cur me taliter illusisti et pro lantis bcueficiis milli talia contulisti? Ego enim tibi dixeram, ut ad me tuam adduceres conjugom, et tu adduxisti domini genitricem: volebam uxorem tuam et tn adduxisti mihi Mariam. Nam cum uxor tua mihi mullas inforat injurias, de ca volebam expeler ultionom, et tu ad me istam adduxisti, ut me torqueat et ad infernum mitlat. Audiens hoc vir vehcmenter slupebat et prac timore et admiratione nimia loqui non polcrat, beata autcra Maria dixit: qua temeritate, nequam spiritus, devotae meae nocere praesumsisti? Non hoc tibi impune cedet et nunc te hac plector sententia, ut in infernum desccndas et alicui cum devotione me invocanti noccre de caotoro non pracsumas. Ille autem cum multo cjulatu recessit et vir de equo exiliens se ad ejus pedes prostravit, quem virgo incropans ad suam uxoreni, quae adhuc in ecclesia dormivit, jubot redire et omnos divitias dacmonis abjicere. Rediens igitur cum adhuc uxorem suam dorraicntem invenirct, eani cxcitavit et sibi, quac atcidcrant, narravit. Cnra autem domum rediissent et omncs dacmonis divitias abjecissent, et in laude virginis devotissinie permanserunt et multas postmodum divitias ipsa largiente virgine receperunt. 4. Ad judicium Dei quidam in visione rapitur, qui peccatorum sarcina gravabatur, et ecce Sathan adfuit et dixit: nihil in hujus anima habctis proprii, sed raei potius exstat doraim habco enim inde publicum instrumentum. Cui dixit dominus: ubi csl tuum instrumontum? Et ille: instrumentura habeo, quod oro proprio ipse didasti et perpetum duraturum sanxisti. Dixisti enim: quacunque hora comederitis, morte moricmini. Cuni igilur iste sil do progenic illorum qui cibuin vetitum comederunt, jure instrumonti publici mecum in judicio debet mori. Dixit antem [515] dominus: permittiturtibi, o homo, pro te loqui. Ilie autem obmutuit. Dixit iterutn daemon: mea est iterura praescriptione, quia cam jam XXX annis possedi et mihi tamqnam servus proprinis obedivit. Et adliuc ille obmutuit. Daemon iterumdixit: mea est etiam, quia, etsi aliqua bona fecerit, ejus tamen mala incomparabiliter vincunt bona. Dominus autem nolens contra eum cito proferre sententiam, eidcin terininum concessit octo dierum, ut octavo die coram se compareret et de his omnibus rationem redderet. Cum igilur a facie domini timens ac mocrens abiret, quidam et obviavit et causain tantae tristitiac requisivit. Cui quum ille omnia per ordinem retulisset, ait ille: ne timeas nec formides, quia de primo viriiiter te juvabo. Cum autem ab co interrogaretur, quo nomine vocarctur, ait: veritas est nomen meura. Invenit quoque secundum, qui proniisit cum juvare efficaciter de secundo; interrogatus, quo nomine vocaretur, respondit: juslitia vocor. Die antem octavo ante judicium venit et daemon et primum objecit. Ad quem respondens veritas ait: duplicem mortem esse novimus, corporis scilicet et gehennae, illud ergo instrumentum, quod pro te, daemon, allegas, non loquitur de morte gehennae, sed corporis. Quod quidein ex hoc manifestum est, quia cum omnes in illa sententia iucludantur, scilicet quod corporc moriantur, non tamen omnes gehennae ignibus moriuntur. Quantum enim ad mortem corporis, est semper duraturum, quantum vero ad mortem animac, est per Christi sanguinem revocatum. Tunc daemon videns, quia in primo succubuit, secundum sibi objicere coepit, sed justitia adfuit et pro eo taliter respondit: licet cum multis annis servura possederis , tamen ratio scmper contradixit, semper enim ratio raurmurabat, quod tam crudeli doinino serviebat. Ad tertium objcctum nemincm habuit adjutorein dixitque dominns : afferatur statera et bona et raala oraiiia ponderentur. Veritas autem ct justitia peccatori dixcrunt: ad matrem misericordiae, quac juxta dominum scdct, tota mente recurre et eam in tui adjutorium invocare stude. Quod cum fecisset, beata Maria in cjus adjutorium venit, et supcr staterain ex illa partc, ubi crant pauca bona, raanum apposuit, djabolus autem ex alia parte trahere conabatur, sed niater misericordiae praevaluit et pcccatorem liberavit. Ille igitur ad se rcdiens in melius vitara mutavit.5. In civitate Bituricensi circa annos domini DXXVII, cum christiani in die paschae communicarent, cum pueris christianorum quidam puer [516] Judacorum ad altare accedens corpus domini cum usdem percepit. Reversus domum, cum a patre, unde venissct, interrogaretur, respondit se cum pueris christianis, cum quibus ad scholas ibat, ad ecdesiam ivisse et cum us communicasse. Tunc pater ejus inrore repletus puerum apprehendit et continuo in fornacem ardentem, qui ibidem erat, projecit. Statim autem Dei genitrix in specic imaginis, quam puer super allare viderat, eidem adfuit et eum illacsum ab igne servavit. Mater vero pueri multos christianorum et Judacorum suis clamoribus congregavit, qui videntcs pucrum in fornace nil lacsionis habentem ipsum inde extraxerunt et, quomodo potuisset evadere, interrogavernut. Qui respondit: quoniam illa reverenda domina, quae super altare stabat, niihi auxiliuin praebuit et omne a me incendium propulsavit. Tunc christiani intelligcntes esse imaginem beatae Mariae patreni pueri accepcrunt et ipsuni in fornacem projeccrunt, qui conlinuo combustus et penilus consuuitus est.6. Quidam monachi ante diem juxtafluviumstabant et ibidem se fabulis et otiosis sermonibus exsolvebant, et ecce audiunt remiges per flumen impetu nimio navigantes, quibus nionachi dixerunt: qui estis vos? Et illi: daemones sunuis, qui aniinam Ebroini praeposili domus regis Francorum, qui a monaslerio sancti Galli apostatavit, in infernum deferimus. Quod audientes monachi vehementissime timucrunt et fortiter exclamaverunt: sancta Maria, ora pro nobis. Quibus daemones dixerunt: bene Mariam invocastis, vos enim discerpere et submergcre volebamus, quia vos dissolute et extra horam confabulantcs inveninus. Tunc monachi redeunt ad cocnobiuin et daemones propcrant ad infernum.7. Erat quidam monachus valde lubricus, sed in beatam Mariam valdo devotus. Quadam nocte ad seclus adsuctum pergens et corain allari transiens beatam virginem salutavit et sic de ecclesia exiens, dum quendam fluvium vellet transire, in aquam decidens exspiravit. Cujus animam cum daemones rapuisscnt, adfucrunt angeli, ut cam liberarent. Quibus daemones dixcrunt: ad quid huc advenistis? nihil in hac anima habetis Statimquc beata Maria adfuit et, cur ejus aniinam raperc praesuinscrant, incrcpavit. Illi autem dixerunt, quia cum finisse vitam in nialis opcribus invencrunt. At illa: falsa sunt, quae profertis, scio cum, quod aliquo pergens nie primum salutabat et rediens similiter facicbat. Quodsi dicitis vobis vim [517] fieri, ponamus in judicio summi regis. Cum de hoc cormu domino disceptarent, placuit et, ut anima ad corpus rediret et de suis aclibus poenitcret. Interea fratres videntes matutinas differri, sacrislain quaerunt et usfjue ad lluinen pergenlcs submersuin in aqua reperiunt, cuinque extratto corpore sccuin , quid factuiu fuerat. mirarentur, ille repcnte ad vitain rcdiit et rein gestain rcfcrens vitam iii bonis opcribns consumavit. 8. Quaedara mulier a daeniune sibi visibiliter in forma boininis apparente inultas molestias suslinebat inultaquc remedia, uunc aquae bencdictae aspersionein, nunc hoc, nunc illud adhibebat, sed nec sic ille cessabal. Quidam autem vir sanclus sibi consuluit, ut, cum ad eam accederet, illa elevalis manibus: sancta Maria, adjuva inc prolinus exclamaret. Quod cum illa fecisset, d'abolus quasi lapide pcrcussus territus stetit et postinodum dixit: inalus d'abolus intret in buccani illius, qui te istud docuit, et statim cvanuit nec ad eaiupostiuoduni acccssit.

De modo assumtionis beatae Mariae

Modus sacratissimae assuinlionis Mariae traditur in quodam sermone ex diversis dictis sanctoruni compilalo, qui in puribus ecclesiis sollemniter legitur, ubi sic habetur: quae in sanctorum patrum narrationibus in toto orbe de venerauda migratione Dei genitricis invenire potui, ad ipsius laudem coinmemorare curavi. Sauctus Cosraas cognoinento Vestitor ea, quae ab eorum posteris, qui interfucrunt, se didicisse certa relatione coinmeraorat, omittendum nou est. Ait enim: quoniam Christus ad se vitae genitricem disposuit adducere, per angelum consuctum ci praenuntiat exhibitioneiu dormitionis, ne mors inopinate veniens turbationein ipsi afferret. Obsecraverat illa facie ad faciem, cum adhuc in lerra conversaretur filius, ne vidcret quemquam spirituum malignorum. Pracraittit igitur angelum ad cam cum bujusinodi verbis: tempus est te assnmendi ad me raatreni ineam. Sicut enim terrain gaudio replevisti, ita fac coelestia gratulari; patris nici mansiones jucundas redde, sanctorum meoruiu spiritus consolare; ne turberis dcscrens corrumpendum cum suis vanis concupiscentiis mundum, adeptura coelcste palatiura, nec, o mater, terreat te carims sequestratio, uac ad vitani vocaris perpctuam, ad gaudium nulcficicns, ad patis requiem, ad conversationein securam, ad refcctionem interminabilem, ad lucem inacccssibilem, ad dicin non vesperastentera, ad glo- [518] riam inenarrabilem, ad me ipsura tuuiu filiuiu universitatis factorem. Ego enim suiu vita aetcnia, dilectio incomparabilis, liabitatio ineffabilis, luincu nesciens tenebras, inaestimabilis bonitas. Da sine trepidatione terrae, quod siuiin est. Non te quisfjuaiu de nianu juea rapiet, quonam in uiamu mea sunt oiunes fines tcrrae, depone mihi corpus tuum, quia in utero tuo posui divinitatem meam. Non gloriabitur super te niors, quia vitaiu genuisti, non obfuscabit to caligiuis uinbra, quia lumen pepcristi, non concisionis contritio te attinget, quia meum vas fieri meruisti. Veni jam ad cum, qui ex te natus est, rcceptura materui uteri pignora, educatiouis mercedeiu, lactis et escae vicissitndinein, babita cum unigenito, festina adhaerere filio. Novi enim, quod altcrius affectu tili non angustieris. Qui te virginciu matrciu exhibui, totius mundi exliibco te luurum, archam salvandorum, pontem fluctuautiuiu, baculum imbecillium, scaiam ad coelos adscendcntium, propitiatricem peccantium. Adducam autcni apostolos ad te, quorum, ac si meis, sepeliaris manibus. Decet namque, ut spiritualis mae lucis filli, quibus saiictum tradidi spirituiu, tuuiu corpus seiteliant et ipsi in tuo adiuirabili fulcre nieain personam implcant. Post horum narralionciu dat angelus virgini braviuin palmae missuin ex paradisi propagine ad certitudincin adversus corruptioncim morlis victoriae et vestiiuenta funcbria ac coelum, ex quo vcncrat, repetit. Beata Maria convocaiis amicos ct cognatos dixit : notuin vobis facio, me a temporali vita fore hodic tiansituram, oportet ergo vigilare, quia unoquoque transeuntc divina virtus augelorum et maligni spiritus ad moricntis lectum veniunt. llis dictis omnes flere coeperunt ac dicere: tu times facieni spirituum, quac auctoris omnium mater effici meruisti, quae praedoncm infcrni genuisti, quae super cherubimu et scraphiu praeparatum solium habere meruisti? Quid igitur nos facicmus aiit qualiter fugiemus? Adcrat multitudo mulierum flentium et dicentium, ne se orphanas dereliuqucret. Beata autem virgo cas consolans ait: si vos corruptibilum natorum niatres noti toleratis ab us modicum separari, quomodo ego mater et virgo desiderare non debeo ad meum pergere filium Dei patris unigenitum? Si quaelibet veslrum aliquo orbabitur filio, cousolabitur supcrslite vel nascitiro, ego auteni, quac unicum possideo et incorrupta matreo, quomodo ad euiu nou propcrcm anxia, qui ominium est vita. Dum autem haec agerentur, beatus Johauncs advenicns, quomodo se res habeat, percontatur. Cum cuni virgo suain coelestem lui- [519] giallonem aumintiasset, lile in lena prostratus cum laciiniis claniabat: quid suiniis nos, domine, quonam super nos tantas tribulationesinducis? ad quid potius corpoienienoii eduxisti, utinagissepullus fuissein a domini niei luatie, quani ejus funeri interessein? Quein virgo flentein in thalainuni introducens palniaui et vcstiinenta ostendit et post hoc sibi in iecto ad sepultuiain strato requievit. Ecce validissimus tonilrui sonus auditur, tuiho quasi nubes candida generatur et apostoli ante januam donius virginis instar inibriuni collocantur. Qui cum de hoc plurimum nurareiitur, Johannes ad eos progrediens revelat, quae bealae virgini per angeluni nulitiata erant. Qui cum omnes flerent, Johannes eos consolatus est. Detersis igitur lacijmis inlroierunt et bealam virgiliem reverenter salutantes eam adoraveruiit. Etilla: avete, lilii unigeniti inei lit dum uiodum adventus eorum ab us andivisset, illa us oninia manifestat. Qui apostoli: in te, celeberrima virgo, quasi ipsuni dominum et magistrum nostrum adspitientes consolabamur, hoc soluni refrigerium habemus, quod te lucdiatricem apud Deum nos habere speranius. Quae cum Paulum nonimatira salutasset, ille ait: ave imperatrix mei solaininis, licet enim in carne Christuin non viderim, cum tainen te in caruc video, ac si ipsum videam, consolor. Usque ad hunc dieni Deuin te genuisse gcntibus praedicabam, amodo te ad ipsum translatam esse docebo. Tost hoc ca, quae angelus attulit ci, virgo ostendit et de lucernis usque ad obituin non exstinguendis adinonuit. Adeiant CXX virgines in ejus obsequium occupatae, deinde vestimenta funebria induens et omnibus valediccns corpus ad cxituiu in lecto componit, Petro ad caput posito, Johanne ad pedes locato, caetcris apostolis lectum ambientibus et Dei genitricem laudantibus. Petrus igitur inchoans dixit: gaude coelestium thalamorum sponsa trinduin et ardui luminis candelabium, per quam est aetcrna claritas manifestata. Hoc antem, scilicet apostolos ad dormitionem sacratissiraae virginis convenissc, lestatur beatus Germanus Constantinopolitanus archiepiscopus dicens: licet incvitabilem morlem, o Dei genitrix, humanae naturae susccperis, non tamen dormitabit ncque dormict, qui nos custodit, oculus tuus. Non enini sine testimonio transiuigratio tua nec mendax dorinitio, coeluni cnarrat gloriam eorum, qui super te eccinerunt, terra de illis exhibel verilatem, nubes vociferautur [520] onorcui, qui ex iis tibi administratus est, angeli factum in te obscquium praeclicant, quo videlicet apostoli ad te in Jerusalem convenerunt. Magnus quoque Dionysius Areopagila hoc idera testatur dicens: nos, ut nosti et ipse, et multi ex fralribus nostris ad visionera corporis, quod dominum suscepit, convenimus, praesto autcm erat Jacobus frater Dei et Petrus eximia et maxima theologorum summitas. Deinde placuit, quod post visioncm et universi summi saccrdotcs liymnizarent, prout unusquisque esset immcnsae virtutis, bonitatis vivificae et inflrmitatis. Subsecutus autem sanctus Cosmas suam narrationein ait: post hoc tonitruum niagnum totam domuin concussit ct spiritus fiagrans domum tanta suavitate replevit, ut cunctos, qui adcrant, exceptis apostolis et tribus virginibus lucernas gcstantibus, ingens sopor opprimcret. Dominus enim cuin mullitudine angelorum descendens aniinam niatris suae assurasit. Tanta autem ejus anima claritate resplenduit, ut nullus apostoloruin in eam respiccre posset, dixitque dominus Petro: corpus niatris mcae cuiu omni rcverentia sepclite et tribus dicbus illud cum diligentia custodite, ego quippe tuuc veniam et illud ad incorruptioneiiK transfcram et simili mecum claritate induam, ut id, quod acceptum est, et id, quod acccpit, pariter conveniant et concordent. Refert quoque et idem sanctus Cosmas terribile et mirabile mysterium, quod non indiget naturali discussione nec curiosa investigatione, cum omnia, quae dc Dei genitrice dicuntur, sint supernaturalia et admiranda et tremenda potius quain investiganda. Egressa, ut ail, de corporc ejus anima hacc verba protulit corpus: gratias tibi ago, domine, quac tua digna sunt gloria, memento mei, qnoniam tuum suin figmentuiu et tuuiu servavi deposituin. Expcrgcfacti igitur, ut ait, cacteri videntes corpus virginis exanimc, contristari plurimum ac gemere cocpcrunt. Tollentes igitur apostoli corpus ad monuinentum fercbant incipicnle Petro psalmum: in cxilu Israel de Aegypto. Chori quoque angelorum virgincin laudant ita, quod Jerusalem ad tantam gloriam est concussa. Tunc summi saccrdotes cum gladus et fustibus muititudincni inittant, uiius autcm impetuiu facicus ad grabatum acccssil, cnpicns ad terrani trahcre corpus genitricis Dei Mariae. Qui quia indigne tangcrc nititur, ejus taclii inuniiius incrilo privatur, utraque namque manus a cubilis cviilsa abscidilur illisquc ad giabalum pcndentibus dolore horribili cruciatur. Iinplorat aulcm vciiiam et promittit cmcndam. Cui Pelrus: nuilatcniis vciiiam conscqui potcris, nisi corpus perpcluac virginis os- [521] culeris et Cliristum ex ea propagatum Dei filium esse confitearis. Ouocl cum fecissct, niauus, luule avulsae fuerant, cubitis sunt adjunctae accipiensque Petrus unum dactylum ex palma dedit illi dicens: vade, ingredcre civitatem et pone supcr infirmos et omnes, qui crediderint, recipient sanitatem. Pervenientcs igitur apostoli ad praedium Getlisemane, invcnerunt ibi sepulchrum siniile Christi sepulchro vivifico, ubi corpus cum raulta reverentia posacrunt, illud sublimissimum Dei vas tangcre non audentes, sed hinc inde apprehensa sindone deponentes. Quo niunito dum apostoli et discipuli domini juxta mandatum doniini circa sepulchrum starent, tertio die nubcs splendidissima sepulchrum circumdedit, voces angelicae resonant, inceffabilis odor sentitur, fit omnibus stnpor immensus, dura dominum illuc cernerent descendisse et corpus virginis cum gloria tam immensa transferre. Osculantes igitur apostoli sepulchrum in domum cvangclistae et theologi sancti Johannis rcycrsi sunt, tantae virginis custodem laudantcs. Unus autem ex apostolis sollemniis defuit , qui tanta mirabilia audicns et admirans sepulchrum sibi aperiri instantius postulabat, ut horum omnium cognosccret verltatem. Quod cum apostoli pcnuerent, sufficere sibi tantorum testimonia asserentes, ne forte, si hoc infidcles intelligerent, corpus furto sublatum cssc praedicarent, ille contristatus dicebat: cur nie similem vobis communis nostri thcsauri portione fraudatis? Tandem sepulchrum aperientes corpus minimc invenerunt, sed tantum vestimcnta et sindonem repererunt. In Euthiniiata quoque hystoria, libro III. cap. XL, sanctus Germianus Constantinopolitanus archiepiscopus se reperisse dicit, quod et magnus Damascenus similiter atteslatur, quod sanctae memoriae pulchcrrima Augusta, cum apud Constantinopolim multas ecclcsias erexisset, inter caetcras apud Balthcrnas admirabilem ccclcsiam tempore Martiniani imperatoris ad honorera sacrae virginis aedificavit, ct convocans luvcnalera archiepiscopum Hierosolinitanum et alios Palaestinae episcopos, qui tunc in urbe regia morabantur propter synoduin, quae facta est Chalcedoniae, dixit iis : auuiviraus corpus sanctissiraae virginis in praedio Gethsemane turaulatuin, voluuuis igitur ad custodiam hujus urbis corpus illud cuin debita revcrcntia huc transferre. Cui quum Juvenalis respondisset, corpus illud, sicut ex antiquis hjstoriis compcrcrat, in gloriam esse translatum et sola vestinicnta in raonuniento cuni sin- [522] done reniansisse, Jpsa vcstlinenta dictus Juvenalis Constantinopolin misit ct in dicta ecclesia lionorifice collocantur. Ncc nie quisquaui proprio hoc arbitretur sensu finxisse , scd ea posui , quao pcr doctrinam et studium lectionis coruni didici, qui verissinia traditione a prioribus acccperunt. Hucusque sunt verba, quae in praedicto sennone habentur. Verum Johannes Damascenus, qui et ipse Graecus exstitit, plura miranda de hac sacratissima virginis assumtione prosecutus est. Ait enim in sermonibus suis: hodic sacratissima virgo coelesli ')thaIamo invehitur, hodie sacra et animata archa, quae iiltra sc suum tulit artificem, in templo non manu facto reponilur, hodie sacratissima columba innoccns et siraplex evolans ex archa, id est ex corpore, quod Deum suscepit, pedibus suis requiem adinvenit, hodic immaculata virgo tcrrenarum passiomim nescia, irao coelestibus iutcllectibus erudita nonin terram abiit, sed verc coelum aniraatum appcllata in coelestibus tabernaculis habitat. Licet enim naturalitcr sacerrima beataque anima tua a gjorioso tuo corpore separetur ct sepulturac corpus tradatur, vcrunitamcn non manct in morte nec dissolvitur in corruptione. Cujus enim parientis virginitas inviolata permansit, hujus et niigrantis corpus irresolutum per omnia perscverat et ad meliorem sanctioreraque vilam transducitur, non mortc dissolutum, sed etiam in aeterna saecula pcrmansurum. Sicut enim sol iste splcndidus ac lucifluus sublunari corporc lcitens ad brevem horam vidctur quodamluodo deficere , tamcn ipsc suo non privabitur lumine habens in se pcrenncm fontem luniinis, sic ct tu, fons veri luniinis, inconsumtus vitae thesaurus, licct quodam brcvi iiitervaiio temporis corporaliter morti sis addicta, taraen copiose nobis infundis indcficientis luininis claritatem. Hiiic sacra tua obdorinilio non esl luors appcllanda , sed transmigratio sive recessus scu magis proprie adventus. Disccdens cnini a corpore advcnis coelo , tibi obviant angcli et archangeli, asccnsum tuuin horrcnt spiritus imraundi, non ivisti virgo beata in coeluni, ut Hcljas, ncquc ut Paulus usquo ad tertium coeluui adscendisti , scd usque ad regalem thronum lilii tui attigisti. Mors alioruin sanctorum bcncdicilur eo , quod ipsos bcalos exhibet , in te aulcin hoc locum non habct, mors enira lua ncc beatitudo tua, ncc transniigratio lua, nec profectio tua, sed ncc reccssus largitur libi bcatitudinis sccurilatcm , oniniuni enim [523] bonorum, quae humaiiam mentem exceduiit, tu priiicipium, medium et finis. Tua securitas et vera profectio et sine semiiic eonceptio, divina inhabitatio. Unde vere dixisti, non a niorte, sed ab ipsa conceptione ab omnibus geneiatioiiibus te beatificari. Hinc te mors non beavit, sed tu mortem clarificasti, solvens ejus moestitiaiu raortemque convertcns in gaudiura. Si enim Deus dixit: ne forte protoplastus extendat inanuiu suam et arripiat de ligno et vivat in aeternnm, quoraodo, qui ipsam vitain portavit, vitain sine principio, vitam sine fine, non vivet in saeculum sempiternum? Olim Ucus parentes humani generis in morte peccafi dormientes, inobedicntiae praecipilio jam sepultos, peccali crapula jain foetcntes cxules de paradiso expulit, nunc autem hanc, quae toto humano generi vitam attulit, Dei ac patris obcdientiam exhibuit, totius passionis immissionein excussit, quomodo paradisus non suscipiet, coeluin gaudens januas non patefaciet? Eva scrpenti aurcin exhibuit, pestiferum virus hausit, voluptatibus illicitur, partus dolori subjicitur et cum Adam condemnatur. Hanc autem vere beatam, quae aurem inclinavit Deo, quam spiritus sanctus replevit, quae paternaiu misericordiam in utero bajulavit, quae sine viri contactu concepit, sine dolore peperit, quoinodo mors absorbet, quoniodo corruptio audet aliquid in corpus, qaod ipsam vitam portavit? Addit quoquc idem Damascenus in usdem scrmonibus dicens: veruin apostolos, qui ubique terrarum dispersi hominum piscationi vacabant, sagina verbi homines de profundis tenebris ad coelestem niensam cnriae vel sollemnes patris nuptias educentes, divinum praeceptum, quasi sagina quaedam vel nubes, e finibus terrae Jcrusalem contulit, nltra quasdam aquas congregans et colligens. Tunc quidem Adam et Eva primi parcntes exclamaverunt: veni ad nos, o sacruin et salutiferuin cellarium, tu nostrum implesti gaudium. Econtra sanctorum caterva, quae coiporaliter aderat, dicebat: mane nobiscum, consolatio nostra, ncc derelinquas nos orphanos, quara habemns laborum solatium, sudorum refrigerium, tibi viventi convivere, tibi niorienti commori gloriosum. Nobis eniin haec vita quomodo vita tua deslilutis praescntia. Haec et his similia, ut arbitror, apostoli cum reliquis plenitudine ecclcsiae crebris singultibus querelas interruiupentibus proponebant. Hla ad filiuin conversa ait: tu dilcctis filiis, quos fratres appcllare pla- [524] cuit, de lueo iliscessu olentibiis fias consolator et impositioni nianuuin niearum apponc benecliclioncm super benetlictionein coium. Deinde extendens inanus fideliuin collcgiuin bcnedixit et addidit: in inanus tuas, domine, cominendo spirituin ineuin, suscipc aniinam ineam tibi dilcctain, quam inculpatain servasti, tibi et non terrae comiueudo corpus ineuin, custodi illud integrum, quod libi inhabitare coinplacuit. Transfer me ad te, ut, ubi tu es, viscerum mcorum partus, sun et ego tibi cohabilans. Illinc itaque talia suiit audita: surgc, vcni itaque, dilecta luea, o pulchra in inulicribus, puklira es amica mea et luacula non est in te. Haec beatissima virgo audicnscommcndat in manus filii spiritum suum, profusis autem apostoli lacrymis figunt oscula tabernaculo domini, benediclionc ac sanctitatc cx contactu sacri corporis adimplcti. Tunc niorbi et dacmones fugantur, am et coelum sanctificntur, spiritus ascensionc, terra corporis dcposilione, acpia vero corporis ablutione, Abluitur eniin sacruin corpus aqua mundissima, non ab ipsa mundatum, sed ab ipso sanctificata. Deinde sacrum corpus niunda sindone involutum lecto supponitur, lampades corascant, unguenta rcdolent, Iiymni angclici rcsonaiit. Apostolis autcm aliis que sanctis, qui adcrant, divinas odas modulantibus arclia domini c monte Sjon sacris apostolornm cervicibus imposita ad sacratissimam villam Gethsemane adducitur, angelis antcccdciitibus subscqucntibusquc, aliisque sacrum corpus vclanlibus, tota ecclcsiac jmultitudinc concomitante. Mucrunt et quidain Judacoruin fermento vcteris mualitiac obstinati. Refcrnnt cliani, cum jam e monte on descenderent, sacruiu corpus Dci gcnitricis ferentcs, hcbraeiim quendam organum djaboli temerario actuiu impctu diabolique impulsu cursu ad sacrum corpus acccssissc, ad quod angeli trepidabant accedere ac utraquc inanu furibuiule leclum arripicns ad terrain traxissc. Fertur tamcii niaiius illa tamquam lignuni arida decidissc eralquc vidcrc tamquain truncum inutilem, donec fides lucnlem alteravit suique scclcris poenituit iiigcmcntcm. lli autem, qui portabant fcrctrum, stctcre, donce miser imponcns manuin sanctissimo corpori ad tactum ejus iu slatum prislinuni rcvocatur. Inde igilur aditur Gcthscmauc, ubi oscula, coniplcxus, hymni sacri, lacrymac, sudoris guttac fluciitcs, ct sic sacrum corpus venerabili in scpulchre poiiitur, sed noii cst dcrclicta aninia tua in infcrno, ncc corpus [525] tuum vidit corruptioiicin. Decebat auteni Dei sacrariura, fontcm indefossum, agrum inaratuni, vineam non irrigatam, olivam fnictiferara terrae gremio non teneri. Decuit matrem a filio sublimari, ut ad ipsum adscendat, sicut ad ipsam desccnderat, ut, quae in partu servavit virginitatem, post raortem corpus non videat corruptionem, et quae crcatorem portavit in sinu, in divinis tabernaculis coramoretur, et quam pater desponsavit in sponsam, in coelestibiis thalarais conservetur et a matre, quae sunt filii, possidcantur Haec Damascemis. Sanctus quoquc Augustinus in quodam serraonc cjus sacratissimam assumtioncm multiplicitcr ostendit dicens: de sanctissimo corpore perpetuac virginis ejusque sacrae animae assumtione loqui snscipicntes hoc prinium dicimus, quod in scripluris, postquam eam dominus in cruce discipulo coraraendavit, nihil de ea reperitur, praeterquam quod Lucas commemorat in actibus dicens: hi onines crant perseverantcs unanimitcr in oratione cum Maria matre Jesu. Quid ergo de morte, quid de ejus assumtione dicendum est? Unde scriptura nil commemorat, nisi quaerendum ratione, quid conscntiat veritati. Fiat ergo ipsa veritas auctoritas, sine qua nec valet auctoritas. Memores igitur conditionis huiuanac mortem iilam subiisse temporalcm dicerc non inetuiraus, sed si dicimus cam resolutam in communem putredincm, vermem ac cinerem, deliberaudum est, si tantae conveniat sanctitali, tantae aulae Dei praerogativae. Scimus cimin dictum primo parenti: quia pulvis es, et in pulvercm ibis. Hanc conditionem caro Christi evasit, quae corruplioncm non sustinuit. Excipitur ergo ab illa gcnerali sententia de virgine suinta natura. Mulieri quoque dominus dixit: multiplicabo aerumnas tuas, in dolore paries. Acrumnam Maria sustinuit, cujus animain gladius pertransivit, sed sine dolore genuit, Maria ergo, etsi communicat aerumnis Evae, non taraen coramunicat parturiendo cum dolore. Excipitur ergo a quibusdam generalibus, quain tanta attollit dignitatis praerogativa. Si ergo dicitur mortem subusse, nec lainen vinculis ejus retineri, nnmquid impium erit, si voluit Deus integruin matris virginilatis servare pudorem? Cur non velit incorruptam a putrcdinis servare foetore? Numquid non pertinet ad benignitatem domini matris servare honorem, quae legem solvere non venerat, sed adimplere. Qui cnim in vita prae caeteris illain gratia sui conceptus [526] honoravit, pimii est creclerc, eain in niorle singiilari saliitatione et speciali gratia honorasse. Putredo et vermis humanae cst opprotrium conditionis. Ab hoc opproiirio ciiin Jesiis sit alienus, natura Mariae excipitur, quain Jesus de ea assumsisse prohatur. Caro emin Jesu caro cst Mariae, quain supra astra transvexit honorans omiiein hmnanain naturain et inulio magis maternam. Si natura niatris est iiliiis, convcniens cst, ut sil et filii mater, non quantum ad nnitatem pcrsonae , scd quantum ad unitatcm corporalis naturac. Si enim nnitatem facere potest gratia sine proprictatc spccialis naturae, quanto niagis, ubi graliae unitas et corporalis specialis nativilas. llnitas gratiae est ut discipulorum in Christo, de quibus dicil: ut sint unum, sicut et nos, et postca: pater, volo, ut, nbi sum ego, et illi sint inecum. Si igilur secum liabcre vulcos , qui hic sua fide juncti unum cuiu co esse judicantur , quid existimandum est de niatre, ubi digna sit liaberi, nisi in pracsentia filii? Quantum igitur intclligo, quanlum credo, Mariae anima excellcntiori quadaiu praerogativa a lilio honoratur, possidcns in Christo corpus suuni, quod genuit glorificatuin? Et quarc non suuin, per quod genuit? Si non obviavcrit, nee duin pcrspccta auctoritas, vere credo: et per quod genuit, quia tanta sanctificatio dignior est coclo quain terra. Thronuin Dei, thalamum sponsi, domum domini atque Christi tabernaculum dignum est ibi esse, ubi ipsc est; tam pretiosum ihcsaurum dignius cst coehini quam terrain servare. Tantain intcgritatem inerito incorruptibilitas, non putredinis ulla resolutio sequitur, illud sanctissimum corpus in escaiu vermibus traditum, quia scntire non valeo, dicere pertiinesco. Quam existimationcm procul pellit incomparabilis gratiac niunus, quod me diccre multarum scripturaruni considcratio invilat. Suis aliquando ministris veritns ait: ubi ego sum, illic ct minister ineus erit. Si haec est generalis sententia omniuin per fidem et operationcm Christo ministrantium, quanto niagis quodammodo spccialitcr Mariae, quae absque dubio omni operc ministratrix cxslitil, quac hunc in utero gessit parluque profusum aluit et fovit et in praescpio rcclinavit et fugiens in Aegyptum abscondit et omnem infanliaiu ejus prosecuta usque ad crucein ab ejus iion rcccssit sectatu. Non potuit autem cjus divinilatis non esse credula, quac se novcrat hunc non virili scminc, scd divino spiraminc conccpisse. [527] Unde de filil potestalo tanqnam de Dei virtuto rion nutabimda deficiente vino dixit: vinuin non habent, sciens cum lioc potuisse, quod eum mox contigit miraculo complevisse. Ecce igitur Maria fide et opere Christi ministratrix! Si ibi non fucrit, ubi Christus miuistros suos vnlt esse, ubi ergo erit? et si ibi fucrit, numquid acquali gratia? et si aequali gratia, ubi aequa Dei censura, quae reddit micuique sccundum merita? Si mcrito prae omnibus Mariae viventi tanta est gratia donata, el gratia mortuae erit miimcuda? Absit. Si enim omnium sanctorura mors cst pretiosa, Mariae sanc est prctiosissima. Confitendum igltur censeo, Mariam ad aeternitatis gaudium assumlam benignitatc Christi et honorabilius susceptain caetcris, quam gratia honoravit prac caeteris, atque ad communem huiuanitatcm non esse abductam post mortem putredinis, videlicet vermis et pulvcris, quae suuin et oinnium genuit salvatoreni. Si elegit divina voluntas intcr ignium flammas puerorum vestimenta servare illaesa, cur abnuat in matre propria, quod elegit in veste aliena? Jonam servare in ventre ecti incorruptum voluit sola misericordia, Mariam incorruptain non scrvabit gratia? Servatus est Daniel in desperatissima farac leonura, non servanda est Maria tantis donata ctiam meritis dignitatum? Haec ergo cuncta, quae dixiinus, quia naturara non scrvasse cognoscimus, in integritate quoque Mariae plus gratiam quam naturam potuisse non dubitamus. Christus ergo laetari facit Mariam anima et corpore in se proprio filio, nec ullain scqui corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantuin pariendo filium integritatis corruptio, ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia, sit integraliter vivens, quae omnium intcgram genuit vitam. Si crgo dixi, ut debui, approba, Christe, tu et tui, si vero non, ut debui, ignosce, obsecro, tu et tui.